- Europejski Bank Inwestycyjny kładzie ogromny nacisk na dekarbonizację gospodarki i transformację energetyczną. Ze 100 miliardów euro rocznych inwestycji, około jedna trzecia trafia na te cele, w tym na magazyny energii, sieci energetyczne i odnawialne źródła energii – powiedział wiceprezes EBI, odpowiedzialny za działalność banku w Chorwacji, na Węgrzech i w Polsce.

Zaznaczył, że według szacunków Komisji Europejskiej do 2040 roku około 90 proc. energii elektrycznej w UE będzie wytwarzana w sposób bezemisyjny – zarówno ze źródeł odnawialnych, jak i z uzupełniającej je energii jądrowej, a obecnie jedna czwarta wytwarzanej w Europie energii pochodzi ze źródeł jądrowych.

- Również EBI aktywnie działa w tym sektorze. W przeszłości finansowaliśmy inwestycje w zakresie zarządzania cyklem paliwowym, poprawy bezpieczeństwa, przedłużania cyklu życia, czy też przebudowy i modernizacji elektrowni atomowych. W ostatnich tygodniach zatwierdziliśmy pożyczkę w wysokości 800 milionów euro dla Rumunii na elektrownię Cernavoda - dodał.

Zaznaczył, że jeśli chodzi o projekty w branży energetycznej w Polsce, silne zaangażowanie EBI w dekarbonizację gospodarki wyraża się wielomiliardowym wsparciem dla rozwoju sieci i OZE, w tym morskich farm wiatrowych.

- Energetyka jądrowa jest, powiedziałbym, następnym krokiem - powiedział Primorac.

Dodał również, że w czwartek odwiedził instytut badawczy Narodowe Centrum Badań Jądrowych, żeby podpisać w imieniu EBI pożyczkę w wysokości 85 milionów złotych na inwestycje w infrastrukturę badawczą, zaawansowane materiały i radiofarmaceutyki.

Wiceprezes EBI zadeklarował, że bank jest otwarty na inwestycje zarówno w pierwszą wielkoskalową polską elektrownię jądrową, jak i na wsparcie projektów małych reaktorów modułowych (SMR).

- Chciałbym, żeby wsparcie dla NCBJ było jedynie wstępem do tego, co zamierzamy zrobić w Polsce w zakresie energetyki jądrowej. Czy mowa o wielkoskalowej elektrowni jądrowej, czy o małych reaktorach modułowych, będę zabiegał o finansowanie EBI dla tych projektów w Polsce – powiedział wiceprezes EBI, pytany o potencjalne zaangażowanie EBI w projekty jądrowe w kraju.

Podkreślił, że EBI jest bankiem należącym do 27 państw członkowskich UE, a jego celem jest wspieranie priorytetów zgodnych z polityką wyznaczoną przez Komisję Europejską. Przyznał, że strategia banku dotycząca inwestycji w energetykę jądrową, w tym w małe reaktory modułowe (SMR), „stopniowo dojrzewała”. - Jesteśmy całkowicie otwarci na tę kwestię – podkreślił.

Primorac powiedział też, że omówił z polskim Ministerstwem Energii kwestię potencjalnej inwestycji EBI w elektrownię jądrową w Choczewie. - Podczas poprzedniej wizyty w Polsce odbyłem rozmowę z Ministerstwem Energii, z ministrem Miłoszem Motyką, i oczywiście poruszyliśmy również temat energetyki jądrowej. Mogę potwierdzić, że trwają rozmowy między EBI a polskimi partnerami dotyczące elektrowni jądrowej. EBI jest gotowy odegrać naprawdę znaczącą rolę w tym finansowaniu i zostać wiodącym inwestorem. Byłbym z tego niezmiernie zadowolony - powiedział Primorac.

Zastrzegł jednak, że projekt musi najpierw przejść ocenę EBI. - Najpierw projekt musi przejść przez różne etapy oceny, obejmujące kwestie ochrony środowiska, kryteria finansowe, ekonomiczne i techniczne. Przywiązujemy do tego naprawdę dużą wagę. Jeśli ocena elektrowni w Choczewie wypadnie pozytywnie, wszystkie kryteria zostaną spełnione i zrealizowane niezbędne warunki, z największą przyjemnością będę popierał ten projekt - zaznaczył wiceszef EBI.

- Jest tylko jedno ograniczenie: EBI może finansować projekty jądrowe na terenie UE. Zwykle nasz udział wynosi do 50 proc. Nie wypieramy więc innych inwestorów ani podmiotów finansujących. Pozostała część środków musi pochodzić z innego źródła - dodał.

Podkreślił, że bank jest „neutralny pod względem technologicznym” i jest gotowy udzielić wsparcia, jeśli spełnione są odpowiednie warunki.

- Jesteśmy otwarci na wszystkie technologie, które przyczynią się do dekarbonizacji, bezpieczeństwa energetycznego i stabilności dostaw. W tym również na reaktory SMR. Technologia ta znajduje się wciąż na wczesnym etapie rozwoju, spodziewamy się wdrożenia dopiero w latach 2030-ych. Mogę jednak potwierdzić, że prowadzimy w tej sprawie rozmowy z kilkoma partnerami w Europie i wspieramy obecnie fazę badań i rozwoju - dodał.

Podkreślił, że EBI dysponuje różnymi instrumentami finansowania dla przedsiębiorstw na różnych etapach rozwoju, w tym dla nowych technologii. - Wspieramy przedsiębiorstwa za pomocą różnych instrumentów, czy to w ramach Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego, inwestycji kapitałowych, czy też poprzez różnego rodzaju pożyczki udzielane przez EBI. Na przykład dłużny kapitał wysokiego ryzyka jest jednym z instrumentów, z których najczęściej korzystamy w przypadkach, gdy trzeba sfinansować i rozwinąć nowe technologie - wyjaśnił Primorac.

Jak dodał, w związku z rosnącym zużyciem energii elektrycznej w Europie oraz zastępowaniem paliw kopalnych można spodziewać się coraz większego zaangażowania EBI w projekty energetyczne.

- Już dziś EBI finansuje połowę inwestycji w rozwój sieci elektroenergetycznych w Europie, co piątą elektrownię słoneczną, jedną trzecią lądowych farm wiatrowych i prawie wszystkie morskie farmy wiatrowe. Jeśli zaś chodzi o Polskę, trzeba powiedzieć, że nie co roku gotowych do inwestycji jest jednocześnie tyle projektów co w 2025 r., kiedy udzieliliśmy łącznie 2 miliardów euro finansowania na morskie farmy wiatrowe. Nie da się tego robić co roku, ale jesteśmy gotowi finansować kolejne elektrownie morskie w Polsce w tzw. drugiej fazie - powiedział.

Pytany o obecne wyzwania w sektorze energetycznym regionu, odparł, że ostatnie wydarzenia geopolityczne pokazały, że energia może być używana jak broń. - Jako Unia Europejska zdecydowanie powinniśmy się tym zająć. W tym kontekście nasza misja polegająca na wspieraniu projektów, które idą w parze z dekarbonizacją i transformacją ekologiczną, a także na tworzeniu warunków sprzyjających zmniejszeniu zależności od jednego źródła energii, zyskuje oczywiście na znaczeniu - zaznaczył Primorac.

Kolejnym wyzwaniem, na które zwrócił uwagę, jest rosnące zapotrzebowanie na energię elektryczną. - Jeśli chodzi o zwiększenie niezależności, to biorąc pod uwagę rosnące zapotrzebowanie na energię elektryczną ze strony sztucznej inteligencji, centrów danych, gigafabryk, pojazdów elektrycznych oraz ogólnego procesu ekologizacji i dekarbonizacji transportu, oczywiste jest, że cała ta dodatkowa energia elektryczna nie może być wytwarzana przez tradycyjne źródła. Uważam więc, że energia jądrowa może być pod tym względem bardzo pomocna - ocenił wiceprezes EBI.

W czwartek EBI podpisał w Polsce nową umowę finansową z NCBJ o wartości 85 mln zł na budowę nowoczesnej infrastruktury badawczej. Środki przyznano w ramach programu TechEU na rzecz rozwoju innowacji, nowych technologii i konkurencyjności gospodarczej.

Bank zawarł też w czwartek umowę doradczą z Wodami Polskimi. Wsparcie EBI dla Wód Polskich obejmie analizę wielomilionowych inwestycji hydroenergetycznych w województwach śląskim i małopolskim, objętych Funduszem Sprawiedliwej Transformacji. W ramach programu TARGET (Technical Assistance for a Green Energy Transition) instytucja otrzyma doradztwo techniczne, finansowe i środowiskowe dla trzech potencjalnych lokalizacji nowych elektrowni wodnych na istniejących już progach piętrzących.

W 2025 r. Grupa EBI zainwestowała rekordowe 8 mld euro w Polsce.

Julita Żylińska (PAP Biznes)

jz/ gor/ mrr/