Raport „Konsekwencje amerykańskich ceł na żywność i produkty rolne dla regionów Unii Europejskiej” został omówiony podczas odbywającego się w poniedziałek i wtorek w Brukseli posiedzenia komisji zasobów naturalnych (NAT) Europejskiego Komitetu Regionów (KR).

Podczas towarzyszącej prezentacji dokumentu debaty przewodniczący komisji NAT Całbecki zwrócił uwagę, że europejski sektor rolno-spożywczy przeżywa obecnie trudny okres. Jest to konsekwencją rosnących kosztów energii i nakładów produkcyjnych, coraz częstszych katastrof wywołanych zmianami klimatu, a także niestabilności geopolitycznej i zakłóceń strumieni handlowych. Całbecki podkreślił, że zaostrzenie amerykańskiej polityki celnej obciąża rolników i przetwórców, pogłębia niepewność wśród eksporterów i znacząco obniża marże zysku.

„Wojna celna nikomu nie służy, bo ogranicza wolność gospodarczą, przepływ towarów, handel i osłabia rozwój. Ostatnia wymiana ciosów pomiędzy USA a UE nie służy ani Amerykanom, ani Europie. Analizy ekonomiczne pokazują, że z powodu ceł całkowity eksport produktów rolno-spożywczych z Unii Europejskiej do USA może spaść w najbliższych latach nawet o około 23,5 proc., czyli szacunkowo o 7 mld euro rocznie” – powiedział Całbecki.

Jak wynika z podanych w raporcie danych, w 2023 roku aż 92,2 proc. unijnego eksportu do USA podlegało cłom najbardziej uprzywilejowanym (MFN) wyraźnie poniżej 15 proc. Nowe pułapy celne oznaczają zatem gwałtowny wzrost kosztów dla niemal całego europejskiego sektora rolno-spożywczego.

Autorzy analizy podkreślają przy tym, że średnie krajowe nie oddają w pełni skali problemu, ponieważ produkcja rolno-spożywcza w UE jest silnie skoncentrowana terytorialnie. W dokumencie przedstawiono wpływ nowych taryf na kilka kluczowych sektorów i regionów. I tak w sektorze mięsa wieprzowego symulacje wskazują na spadek eksportu do USA – aż o 98,7 proc. W połączeniu z takimi czynnikami jak afrykański pomór świń i chińskie cła antydumpingowe tworzy to potrójny szok dla takich regionów jak Aragonia w Hiszpanii czy Midtjylland w Danii.

Jak wynika z raportu, równie dotkliwe skutki odczują producenci wina z włoskiej Wenecji Euganejskiej, która odpowiada za 37 proc. eksportu włoskiej branży winiarskiej, a cła szczególnie mocno uderzą w producentów Prosecco. Problemy finansowe dotkną także producentów win z francuskiej Szampanii, oliwy z Andaluzji oraz niemieckich producentów wyrobów czekoladowych z Nadrenii Północnej-Westfalii.

W raporcie zwrócono uwagę, że obecne instrumenty unijne, takie jak Wspólna Polityka Rolna, fundusze spójności czy Instrument na rzecz Odbudowy, nie są dostosowane do szybkiego reagowania na tego typu asymetryczne wstrząsy handlowe. Dlatego w analizie podkreślono konieczność dywersyfikacji rynków eksportowych poprzez nowe umowy handlowe, celowanego wsparcia finansowe dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz rozwoju agroturystyki i lokalnego przetwórstwa.

mam/